Besti mátin, at avtaka tiltøk og tænastur, er einki at gera. At lata standa til og spakuliga niðurpína útjaðarin. Hetta tykist vera tann valda politiska leiðin, her á landi. Eitt gott dømi um hetta er, at komandi skúlaár vera 7 skúlar latnir aftur. Onkur tí eingin næmingur er eftir í bygdini, og onkur, tí foreldrini velja at lata børnini fara í størri skúla, tí tey hava mist álitið á fakligu og sosialu góðskuni í lokala skúlanum.
Hetta er bara byrjanin til avtøkuna av smáplássunum í Føroyum, men tað tykist ikki at nerva politiska myndugleikan nevnivert. Tað eru ongar lampur sum blunka! Men veruleikin er tann, at avleiðingin av hesari gongdini er nógv størri enn fólk gera sær fær um. Tá ein bygd er komin á tað støðið, at skúlin er stongdur og handilin niðurlagdur, gongur stutt tíð, til bygdin er útdeyð.
Prísurin, ið samfelagið má gjalda er høgur, tí tíðarskeiðið, har bygdin spakuliga doyr, er kostnaðarmikið. Teir borgarar sum eru eftir, skulu hava tær neyðugu tænasturnar, infrakervið skal haldast, alt meðan talið á teimum kreativu, vinnu virknu, tey við góðum inntøkum, og tey við børnunum flyta burtur. Hetta viðførir, at tilfeingið á hesum smáplássum als ikki verður troytt og gevur tí heldur einki avkast til samfelagið.
Tað tykist vera trupult at fáa Føroyska samfelagið at síggja týdningin av virkseminum á smáplássunum. Orsøkin er vantandi vitan og innlit, og ikki minst, vantandi vilji at seta seg inn í viðurskifti, ið hava við útjaðaran at gera.
Hóast Útoyggjafelagið í 10 ár javnt og samt hevur heitt á Mentamálaráðið um at hugsa skúlan á smáplássunum av nýggjum, er einki hent. Saman gamla skipanin er galdandi. Ein skúli, er nakað heilt annað í dag, enn hann var fyrr. Í dag eru nógv amboð, ið gera, at tann fysiska staðsetingina av skúlanum nærum er týdningarleys. Næmingar kunnu ganga í skúla við Gjógv, og fáa undirvísing frá lærara í Havn. Tað eru møguleikar at kombinera fjarundirvísing og nærundirvísing, vandrilærara skipanir og skeiðs skipanir. Tað ber eisini til at skipa toymi, so næmingar í smáum skúlum, samstarva við næmingar á størri skúlum, og at hesir vitja hvønn annan við føstum millumbilum. Alt hetta styrkir tað fakliga grundarlagið og sosialu støðuna hjá børnunum.
Ein slík skúlaskipan er ikki dýrari enn verandi skipan, heldur bíligari. Hetta tí lærarakreftirnar kunnu samskipast, og ein lærari kann undirvísa 100 børnum, um so skal vera, um somu tíð.
Tað ræður um at hugsa øðrvísi, og hugsa jaligt um útjaðaran. Tað ber til at finna loysnir, ið eru til gagns fyri børn, foreldur og útjaðara, bara viljin er til tað. Og hesin vilji tykist ikki at vera at hóma í dag, heldur er tað illvilji og vantandi virðing fyri teimum, sum velja at búseta seg í útjaðaranum.
